Mijn goede vriend Zwarte Piet,

Het is feest vandaag. Straks kom jij, na een lange tocht met de stoomboot helemaal vanuit Spanje, samen met Sinterklaas aan in Antwerpen. Dan is het iedere keer weer net alsof ik dat kleine meisje ben dat je, lang geleden, aan de hand van haar mama aan de kade stond op te wachten. We trokken in een lange stoet naar een bekend groot warenhuis waar de troon van de – toen al stokoude – Sint stond opgesteld. Ik deed het als kleuter bijna in mijn broek van de zenuwen in die lange wachtrij, tot het moment dat jij me uitnodigde om in jullie wondere wereld binnen te treden en ik, gezeten op de schoot van de goed heilig man voor de lens van de aanwezige fotograaf te horen kreeg of ik braaf was geweest (natuurlijk wel!). Ik mocht ook vertellen waar ik zo allemaal van droomde, in de hoop dat jullie mij op 6 december niet zouden vergeten wanneer Sinterklaas zijn ronde deed over de daken van mijn stad. De Sint keek altijd heel ernstig, van hem was ik een beetje bang. Maar jij stond me telkens toe te lachen met je vriendelijke ogen en je knalrode lippen. Ik raakte niet uitgekeken op je sprookjesachtige pietenkleren. Je gaf me steevast, uit de zak die je bij je had, zo’n klein metalen lawaaiding waar ik, net als alle andere kinderen, klik-klakkend mee door de straten liep en de tram op ging, op weg naar huis. In blijde verwachting van de grote dag, de kinderdag die 6 december was.

SCAN0014                     SCAN0015

Op Sinterklaasavond zette ik mijn schoen; ik maakte tekeningen, zong liedjes bij de schoorsteen en legde samen met mijn grote zus lekkere dingen voor jullie klaar. Een raapje voor de witte schimmel mocht niet ontbreken, want jullie hadden het zwaar die nacht om bij alle kinderen te geraken en dus moesten we jullie wat helpen. Ik kon de slaap niet vatten en lag te fantaseren over de tocht van Sinterklaas, zijn Zwarte Pieten en het paard. Hoorde ik daar iets op het dak? Zouden jullie mij niet vergeten? ’s Morgens werd ik wakker van de grote bons in de huiskamer beneden. Op blote voeten liep ik het nieuwe speelgoed, de mandarijntjes, speculaas en marsepein tegemoet, met grote ogen en ontzag voor het wonder dat weer was geschied. Jouw wonder, als trouwe helper van de Sint.

Toen ik groter werd leerde ik dat jullie af en toe ook mijn moeder hadden ingeschakeld. Zo had ze hele nachten in de garage zitten naaien aan een metersgrote blauwe beer, die in de loop der jaren verdwenen is en die ik nog altijd mis. De kinderdroom is overgegaan in een jaarlijks blij weerzien met de sprookjesachtige figuren die zo belangrijk waren in mijn jeugd. Ik heb de liefde en de eerbied voor Sinterklaas en Zwarte Piet doorgegeven aan mijn zoon en hoop dit ooit te kunnen doen aan mijn kleinkinderen, mochten die er komen.

Jaren later heb ik je beter leren kennen Piet. In mijn radioprogramma ‘Kattekwaad’ kwam Sinterklaas ieder jaar langs. Ik zat telkens weer in de studio klaar  – letterlijk, met het liedje “Wij zitten klaar, Sint en Piet, komt u maar” van Bert en Ernie – tot jullie met luid gebons en in groot ornaat zouden binnen treden. In ‘Kattekwaad’ hadden jullie namelijk een rechtstreeks lijn met de kinderen in de huiskamer. Die dag waren de luisteraartjes aan de telefoon veel jonger dan in de andere uitzendingen, en we konden bij het horen van hun stem hun rode wangetjes en grote ogen bijna zien, zo intens was het contact. We bedachten samen met de kinderen een heel nieuw Sinterklaasland, ontmaskerden nepsinten en -pieten, we zamelden speelgoed in voor kinderen die het moeilijker hadden en samen met Bart Peeters mochten we een bezoek brengen aan jullie muziek- en speelgoedkamers. Daaruit is ook die vriendschap ontstaan tussen jou en Bart, met als resultaat het onvolprezen ‘Dag Sinterklaas’ op TV. In die jaren heb ik je zien evolueren van een helper tot een grappige en alleswetende vriend van de Sint, zonder wie die heilige oude man niets te beginnen had. Jij werd de COO van het Sinterklaasbedrijf in Spanje. Je verving het grote sinterklaasboek door een computer, leerde Sinterklaas omgaan met de veranderende leefwereld van de kinderen van vandaag en werd alomtegenwoordig. Je werd meer en meer, alle eerbied voor zijn leeftijd in acht genomen, de evenknie van je baas Sinterklaas.

Wat maakt het me droef Zwarte Piet, te lezen en horen hoe volwassenen nu over elkaar rollen om je bestaan in vraag te stellen. Ik begrijp hun bezorgdheid wel, en het stof dat op veel sinterklaasliedjes ligt moet er inderdaad eens afgeblazen worden, daar worden soms dingen in gezegd die nergens op slaan, met als uitschieter “Ook al is hij zwart als roet, hij meent het toch goed”. Afstoffen die handel zou ik zeggen, en ook die domme dingen naar de niet-koloniale maar universele samenleving van vandaag brengen. Daar hebben we te lang op gewacht. Maar om nu te zeggen dat jij nog die knikkende knecht bent die onze voorvaderen van jou gemaakt hadden, dat gaat me een brug te ver. En als jou onrecht wordt aangedaan dan ga ik pal achter je staan Zwarte Piet. Ik hoor zeggen dat je groen of blauw zou moeten worden. Alsof mijn andere zwarte vrienden plots als smurfen zouden moeten gaan rondlopen omdat hun voorouders verschrikkelijke vernederingen hebben meegemaakt. Zij tonen in tegendeel met trots al hun talenten en lopen al langer voorop in de samenleving als dokters, kunstenaars en ondernemers. Ik hoor, lieve Piet,  dat je misschien maar helemaal afgeschaft moet worden, en draag die Sint met zijn ouwe kleren dan ook maar naar de uitdragerswinkel. Zo redeneren volwassenen vandaag.

En wat met de kinderen? Ik lees op posts in de sociale media dat kleine kinderen aan het huilen gaan omdat die wondere droomwereld die mij als klein meisje zo betoverde, door al dat over en weer-gewoel aan diggelen wordt geslagen. Bestaan Zwarte Piet en Sinterklaas dan niet echt? Is de vrolijke, slimme en ondernemende Piet die ze kennen dan in werkelijkheid een prozaïsche, beschilderde en vernederde knecht? Kunnen we als samenleving niet meer de relativering aan de dag leggen om dit sprookjesverhaal voor de allerkleinsten waar te blijven maken? Zijn we niet mee met Zwarte Piet geëvolueerd naar wat hij vandaag betekent in de harten van alle kinderen, maar in tegendeel blijven steken in eigen (vaak terechte) frustraties? In plaats van Zwarte Piet weer naar de folklore van vroeger te brengen en in vraag te stellen was het veel wijzer geweest om de loftrompet boven te halen en van hem de Opperpiet te maken die hij in werkelijkheid al is. Vooruitkijken is immers veel verstandiger dan blijven hangen in de spinnenwebben van vroeger, die frustraties alleen maar kunnen blijven voeden. Dus Zwarte Piet, als je straks op je boot staat te zwaaien en te zingen “want er zijn geen stoute kinderen bij”, weet dan dat je voor mij en voor alle kinderen vroeger, nu en tot in de verre toekomst een op handen gedragen held bent en blijft. Een zwarte vriend die we door dik en dun zullen blijven verdedigen. Een man die alles kan, zonder wie Sinterklaas niet meer zou zijn dan een vergeten legende. Wij zitten klaar. Sint en Piet, komt u maar!

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

Categorie

Geen categorie, Kattekwaad (100 jaar radio)

Tags

, , ,